Logowanie






Nie pamiętam hasła!
Home
Zmarł Paul Henze
20.05.2011.

W wieku 86 lat zmarł 19 maja 2011 r. Paul Henze, jeden z grupy pierwszych amerykańskich menedżerów, którzy w początkach lat 50. tworzyli Radio Wolna Europa.

Paul Bernard Henze podczas wojny służył 3 lata w armii amerykańskiej w Europie. Po wojnie ukończył na Harvardzie studia sowietologiczne. W 1952 r. w wieku 28 lat rozpoczął pracę jako zastępca doradcy politycznego dyrektora generalnego RWE w Monachium, kształtując jego linię programową. Znając siłę Radia przeciwstawiał się wykorzystywaniu go do podburzania nastrojów w krajach, do których nadawało swoje programy. Odszedł z Radia w 1958 r. gdy w wyniku tragedii węgierskiego października 56 zmieniono linię programową, zasady działania i część pierwszej ekipy amerykańskiego kierownictwa RWE. Pozostał jednak w dalszej swojej karierze wierny Radiu, bronił go, doradzał, pisał o nim i był dla badaczy źródłem informacji o jego historii, zwłaszcza pierwszych lat. Nie ukrywał przy tym trudności i błędów jakie się zdarzały.

Trudne początki Radia Henze nazwał we wspomnieniach "eksperymentem" a nawet "prowizorką", które nie zapowiadały jego późniejszego sukcesu. Podczas konferencji "The Impact of Cold War Broadcasting" w październiku 2004 r. na Uniwersytecie Stanforda Henze mówił:

In recent years, following the liberation of Eastern Europe and the collapse of the Soviet Union, the effectiveness of Radio Free Europe broadcasts is never questioned. Testimony on the impact of the broadcasts has come over and over again from the new leaders of Eastern Europe and from millions of citizens who were listeners since the 1950s. I have talked to many former listeners who recall the details of specific broadcasts and the circumstances under which they listened. Many remember the names of broadcast personalities they listened to. Partly as a result of this evidence of broadcast impact, what could almost be termed a mythology has developed about RFE's effectiveness and the foresight that guided its founding and operation. It is flattering to those of us who were involved in the early period of operation of the organization to be credited with so much wisdom, but it is far from justified. What we do deserve credit for is the fact that we took advantage of the opportunity offered us to build an effective broadcasting undertaking in spite of obstacles and skepticism.

Radio Free Europe was an experiment. It was jerry-built. Its success was far from fore-ordained. The early years of its operation were never trouble-free. It faced many difficulties, some inherent in the operation itself, some the result of bureaucratic factors, many caused by doubts about - even strong opposition to - the notion of radio broadcasts as a means of communicating with peoples who had been forcibly incorporated into the Soviet Empire and isolated from the outer world with no immediate prospect of improvement of their situation. The early history of RFE needs to be better understood as background for current radio broadcasting ventures, none of which is likely to be able to repeat the success of RFE broadcasts to Eastern Europe, for times and technology have changed drastically and irreversibly.

The notion that RFE resulted from a coherent concept of what needed to be done has become widespread in recent years, but it remains an illusion. Nevertheless, the establishment of this operation and its subsequent evolution remains a tribute to the kind of initiative of which Americans, at their best, are capable.
(pełny tekst w: Cold War Broadcasting: Impact on the Soviet Union and Eastern Europe. A Collection of Studies and Documents, A. Ross Johnson, R. Eugene Parta [edited by], Central European University Press, 2010).

W maju 2002 r. Henze miał wziąć udział w konferencji "50 lat Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa" organizowanej przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych w Warszawie. Ostatecznie nie mógł przyjechać, przysłał natomiast interesujący referat pt. "Wczesne lata Radia Wolna Europa". Fragment tego tekstu można znaleźć tutaj, całość w: 50 lat Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Materiały sesji jubileuszowej, pod red. Darii Nałęcz, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Warszawa 2003.

Po odejściu z Radia Paul Henze pracował w różnych amerykańskich instytucjach rządowych, w tym w Departamentach Stanu oraz Obrony a także na placówkach dyplomatycznych (Turcja, Etiopia). W latach 1977-80 zajmował wysokie stanowisko (senior staff officer) w Radzie Bezpieczeństwa Narodowego kierowanej wówczas przez Zbigniewa Brzezińskiego.

Henze jest autorem kilku książek, w tym najbardziej znanej The Plot to Kill the Pope o zamachu na Jana Pawła II w maju 1981 r. Wydana już w 1983 r. jest bodaj pierwszą książką (przed znaną też w Polsce książką Czas morderców amerykańskiej dziennikarki Claire Sterling) o kulisach zamachu. Henze dowodził, że Agca był narzędziem spisku, w który zamieszane były tajne służby sowieckie i bułgarskie. Według książki Henzego motywem zbrodni było postrzeganie przez Moskwę papieża wspierającego Solidarność jako zagrożenia dla stabilności sowieckiego imperium. Henze, który płynnie mówił po turecku, włożył w swoją pracę wiele staranności i zrekonstruował drogę, która zawiodła Agcę na Plac św. Piotra z Turcji przez Iran, Bułgarię i Niemcy.

W 1998 r. Paul B. Henze odznaczony został "za wybitne zasługi w działalności na rzecz Polski" Krzyżem Kawalerskim Oderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Interesujące, pełne uznania wspomnienia o Paulu Henze Zbigniewa Brzezińskiego i A. Rossa Johnsona można przeczytać na stronie RFE/RL 

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Komentarze

You must javascript enabled to use this form

Musisz się zalogować by móc dodać komentarz.
Komentarze wyrażają jedynie opinie ich autorów a nie redakcji.

Sonda

Padł postulat aby Radio Wolna Europa trafiło do podręczników historii. Jaka jest Twoja opinia?
© 2017 wolnaeuropa.org
Zawartość strony: Andrzej Borzym redakcja@wolnaeuropa.org
Administracja: Tomasz Komorek administracja@wolnaeuropa.org

Ta strona nie jest w żaden sposób związana z RFE/RL, Inc., które nie ponosi
odpowiedzialności za jej zawartość.