Migawki/zajawki

Archiwa
 

Spory polsko-amerykańskie w RWE

czytaj
 
Home arrow Dokumenty arrow 60 lat temu. Inauguracja Radia Wolna Europa
60 lat temu. Inauguracja Radia Wolna Europa
03.07.2010.

4 lipca 1950 r. Radio Wolna Europa zainanugurowało swoją działalność. Pierwsza audycja nadana została do Czechosłowacji. W ciągu kilku następnych tygodni ruszyły programy do czterech innych krajów Europy Wschodniej, w tym do Polski.

Na inauguracyjny program nowopowstałego radia wybrano Czechosłowację gdyż komunistyczny zamach w Pradze w lutym 1948 r. odegrał ważną rolę w zmianie postrzegania ZSRR przez polityków amerykańskich oraz w podjęciu decyzji o potrzebie powołania instytucji ideologicznego oddziaływania. Dwa tygodnie później, 14 lipca, ruszył program do Rumunii, 4 sierpnia do Polski i Węgier, a 11 sierpnia do Bułgarii.

Pierwszy program trwał tylko pół godziny i składał się głównie z informacji o nowej stacji. Technicznie nadawanie było początkowo dość skomplikowanym logistycznie przedsięwzięciem. Audycje nagrywano w Nowym Jorku, gdzie mieściła się siedziba Radia, po czym taśmy wysyłano samolotem do Niemiec i emitowano je ze stacji w Lampertheim k. Frankfurtu przez mały 7,5 kWatowy nadajnik z demobilu.

Tygodnik "Time" odnotowując 17 lipca start nowej rozgłośni napisał, że jej jedyny nadajnik wydaje szept w porównaniu do sieci kilkudziesięciu nadajników jakimi dysponuje Głos Ameryki. Artykuł zapowiadał, że braki mocy RWE nadrabiać będzie wyrazistością przekazu "zdecydowanie bardziej antysowieckim niż Głosu" oraz że niedługo stacja wzmocni swój sygnał dzięki zamówionym już nowym nadajnikom.

Istotnie, w 1951 r. RWE wyposażone zostaje w nowe, silne nadajniki fal krótkich i średnich usytuowane w Niemczech i Portugalii. Od 1 maja tego roku wszystkie pięć rozgłośni ma już stałą ramówkę. Zwiększa się też stopniowo liczba godzin emisji. W grudniu 1951 r. RWE nadawało łącznie 68 godzin programu na dobę. W końcu 1952 r. już 218 godzin.

Na wiosnę 1951 r. podjęto decyzję o zbudowaniu siedziby redakcji Radia w Monachium. W połowie tego roku rozpoczęto budowę, w końcu 1952 r. budynek o powierzchni 65 tys. m2, z 22 studiami, położony tuż przy Ogrodzie Angielskim został oddany do użytku.


Geneza powołania RWE wiąże się ze zmianą postrzegania celów Rosji sowieckiej przez USA. W drugiej połowie lat 40. politycy amerykańscy zaczęli rozumieć, że prawdziwym celem ZSRR jest rozszerzanie wpływów w świecie, w tym w Europie. W odpowiedzi powstała w USA doktryna powstrzymywania inspirowana m.in. przez b. dyplomatę George'a Kennana. Jednym z narzędzi realizacji tej koncepcji, nazwanej niebawem zimną wojną, miała być propaganda. Wytyczne dla polityki rządu (po części tajnej) w tym zakresie formułuje po raz pierwszy dokument Rady Bezpieczeństwa Narodowego z czerwca 1948 r.

Jednocześnie powstała inicjatywa wspierania i wykorzystania prominentnych często uchodźców z krajów Europy Wschodniej, którzy nie mogli wrócić do swoich krajów i za których rząd USA czuł się odpowiedzialny. Wspomniany George Kennan zainicjował na początku 1949 r. rozmowy w jaki sposób można im pomóc i wykorzystać ich w oddziaływaniu na kraje, które znalazły się pod dominacją sowiecką. W efekcie w połowie 1949 r. powołany został Komitet Wolnej Europy, do którego weszło grono amerykańskich osobistości ze świata polityki i mediów. Komitet miał trzy podkomitety: do spraw (polityczno-bytowych) uchodźców, kontaktów amerykańskich (czyli promocji) oraz radia.  W grudniu Komitet rejestruje Radio Wolna Europa; pół roku później następuje inauguracja programów RWE.

Uderza duże tempo realizacji tego przedsięwzięcia. Czy istniała od razu przemyślana koncepcja Radia?

Oficjalne wypowiedzi przedstawicieli Komitetu Wolnej Europy z okresu powstawania RWE są jasne i zdecydowane. DeWitt Poole, pierwszy prezes Komitetu, pisał, że Radio, dążyć ma do „pokrzepienia i wsparcia tych, którzy są obecnie zniewoleni; do zapewniania ich nieustannie o stałej trosce Zachodu o ich los; do utrzymania i wzmocnienia w nich zachodniej tradycji wolności i demokracji; do podtrzymania nadziei na lepszą przyszłość”. C.D. Jackson, następca Poole'a, wyjaśniał głębsze cele: „Jeśli zdołamy spowodować, że Rosjanie będą zajęci narodami, które już podbili przez podtrzymywanie w tych narodach prawdziwej nadziei na odzyskanie wolności, będziemy być może w stanie zapobiec marszowi komunistów przez Europę Zachodnią”.

Jak to wyglądało w praktyce? Paul B. Henze, doradca polityczny RWE w Monachium w latach 1952-58, oceniał początki Radia z póżniejszej perspektywy na konferencji w Stanfordzie w 2004 r. następująco: "Radio Wolna Europa było eksperymentem. Na początku to była prowizorka. Nikt nie przewidywał jego sukcesu. Wczesne lata jego działalności ciągle były pełne problemów. Liczne trudności miały charakter techniczny, inne biurokratyczny, wiele wynikało z wątpliwości, a nawet silnego sprzeciwu, co do wykorzystywania programów radiowych jako środka komunikacji z narodami przemocą wcielonymi do imperium sowieckiego, odciętymi od świata zewnętrznego i nie mającymi perspektyw na poprawę swojej sytuacji. Niemal całe planowanie prowadzące do powołania Radia Wolna Europa było improwizowaną odpowiedzią na panujące we wczesnych latach 50. poczucie potrzeby pilnego działania wobec zagrożenia ze strony agresywnego ekspansjonizmu stalinowskiego dla Stanów Zjednoczonych i wolnego świata. Pogląd, że Radio Wolna Europa powstało w wyniku koherentnej koncepcji co należy robić rozpowszechnił się w ostatnich latach, ale naprawdę jest iluzją."

Historycy zgadzają się na ogół, że koncepcja i praktyka działania RWE docierały się przez kilka lat. Cezurą w "dojrzewaniu" Radia był rok 1956. Choć także w późniejszych latach nie ustrzegło się błędów i koniecznych korekt, z trwającej prawie pół wieku wojny idei Radio Wolna Europa wyszło ostatecznie zwycięsko.

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Komentarze

You must javascript enabled to use this form

Musisz się zalogować by móc dodać komentarz.
Komentarze wyrażają jedynie opinie ich autorów a nie redakcji.
© 2017 wolnaeuropa.org
Zawartość strony: Andrzej Borzym redakcja@wolnaeuropa.org
Administracja: Tomasz Komorek administracja@wolnaeuropa.org

Ta strona nie jest w żaden sposób związana z RFE/RL, Inc., które nie ponosi
odpowiedzialności za jej zawartość.