Migawki/zajawki

Archiwa
 

Spory polsko-amerykańskie w RWE

czytaj
 
Home arrow Wydarzenia arrow Konferencja "Jan Nowak-Jeziorański. Kurier..."
Konferencja "Jan Nowak-Jeziorański. Kurier..."
11.06.2010.
W ramach obchodów 5 rocznicy śmierci legendarnego Kuriera z Warszawy, 11 czerwca 2010 roku na Uniwersytecie Warszawskim odbyła się konferencja naukowa: "Jan Nowak-Jeziorański. Kurier Armii Krajowej, redaktor Radia Wolna Europa, polityk". Organizatorami byli: Kolegium Europy Wschodniej i Instytut Dziennikarstwa UW.

Zamysłem organizatorów było przedstawienie pełnej sylwetki Nowaka-Jeziorańskiego przez prezentację trzech najważniejszych etapów jego biografii i zarazem pól działalności oraz przez osobiste relacje osób, które się z nim zetknęły.

Sam Jan Nowak-Jeziorański zapytany w jednym z wywiadów w 1997 r., który z trzech rozdziałów jego życia: wojenny, radiowy i waszyngtoński, uważa za najważniejszy odpowiedział, że bez wątpienia rozdział radiowy był ważniejszy niż wojenny. Podczas wojny był tylko świadkiem, nie wywarł żadnego wpływu na bieg wydarzeń. Natomiast już po kilku latach pracy w RWE był przekonany, że rozgłośnia wywiera wpływ na to, co dzieje się w kraju. Porównując z kolei okres radiowy i waszyngtoński nie był pewien, który był ważniejszy, najwyraźniej nie chcąc przeceniać swojego wpływu na politykę amerykańską, ale zarazem sugerując w ten sposób, że ocenia na równi swoje osiągnięcia w Monachium i stolicy USA.

Na konferencji najwięcej miejsca w referatach i relacjach poświęcono okresowi radiowemu. Siłą rzeczy, jest to bowiem najlepiej do tej pory zbadany rozdział biografii Nowaka-Jeziorańskiego. Poza tym, po części przynajmniej, narzucał to fakt, że grono prelegentów ograniczało się do polskich badaczy i świadków.

Misję przedstawienia Nowaka jako kuriera Armii Krajowej powierzono drowi Władysławowi Bułhakowi, historykowi zajmującemu się II wojną światową. Przypomniał jego najważniejsze dokonania na tym polu, nie pomijał jednak niepowodzeń i zaznaczył jak wiele miał przy tym szczęścia (zwłaszcza biorąc pod uwagę jego nieporadność w praktycznych sprawach) i jak wiele osób było zaangażownych w akcjach, w których brał udział. U Nowaka odwadze i inteligencji towarzyszyły wielkie ambicje i umiejętność "sprzedania" własnego wizerunku. (Drobnym przykładem tego ostatniego jest powyższe, użyte na zaproszeniu na konferencję, zdjęcie Nowaka, który naprawdę nie potrafił jeździć na rowerze, co zaważyło podczas jego ostatniej wyprawy kurierskiej do Londynu w grudniu 1944 r.)

Interesującym przyczynkiem był referat dra Sławomira Łukasiewicza o mało znanych związkach Nowaka z NiDem, czyli Polskim Ruchem Wolnościowym Niepodległość i Demokracja. Nowak należał do tego emigracyjnego demokratycznego, proeuropejskiego ugrupowania politycznego przez 16 lat od 1947 r. Poza nim z NiDem związanych było ok. tuzina pracowników i współpracowników polskiej rozgłośni RWE. Tym można tłumaczyć częstą obecność spraw europejskich w programie, również w pierwszych latach działalności RWE, choć także mocne poparcie Amerykanów dla zjednoczenia Europy odgrywało tu rolę. Nowak wystąpił z NiDu gdy organizacja zaczęła się wikłać w emigracyjne spory i rozgrywki.

O Nowaku jako dyrektorze Rozgłośni Polskiej RWE mówił prof. Paweł Machcewicz, najbardziej wnikliwy badacz historii Radia. Nowak, będąc dyrektorem polskiej rozgłośni przez prawie ćwierć wieku, w różnych fazach politycznych - od ostrej zimnej wojny do odprężenia, potrafił się dostosować i mimo różnic zdań a nawet sporów z Amerykanami nie tylko utrzymać się na stanowisku, ale zdobyć sobie uznanie a nawet stać się autorytetem. Nowak realizował linię programową amerykańskiego kierownictwa Radia, ale miał też po części na nią wpływ i z wielkim wyczuciem dostosowywał ją do polskich realiów i odczuć słuchaczy.

Prof. Rafał Habielski podjął temat niełatwych związków między paryską "Kulturą" i RWE oraz Giedroyciem i Nowakiem-Jeziorańskim. Cele Kultury i RWE oraz Nowaka i Giedroycia były w gruncie rzeczy zbieżne, konflikt między nimi wynikał głównie ze zderzenia dwóch silnych osobowości, ale też z odmiennych perspektyw (dalekosiężna - doraźna), różnych adresatów (elity - masowa publiczność), innej taktyki. Wielkość obu tych postaci wyraża się w tym, że mimo wszystko potrafili ze sobą współpracować i odnosić się do siebie z szacunkiem.

W końcowym panelu wystąpiły osoby, które zetknęły się z Nowakiem-Jeziorańskim. Prof. Władysław Bartoszewski opowiadał jak zwykle barwnie, ze smakowitymi detalami o swojej wieloletniej "tajnej, świadomej" współpracy z RWE. Zdzisław Najder, którego Nowak, jak przypomniał prowadzący panel prof. Machcewicz, promował już od 1978 r. na dyrektora polskiej rozgłośni, stwierdził że nie jest dziś pewien czy było to dobrodziejstwem czy przekleństwem i czy nadawał się na to stanowisko. Uznając zasługi Nowaka, Najder nie ukrywał, że różnili się w opiniach w pźniejszym okresie. Mirosław Chojecki, który gościł kilka miesięcy w domu Nowaków-Jeziorańskich pod Waszyngtonem, wspominał z jak wielką energią Nowak działał na rzecz Polski na amerykańskiej scenie politycznej i jak wielkim poważaniem się tam cieszył. Maciej Morawski, wieloletni paryski korespondent RWE, mówił o Nowaku jako szefie - surowym i wymagającym i zarazem obdarzonym niezwykłym instynktem dziennikarskim i umiejętnością wsłuchiwania się w opinie na emigracji i w kraju.

W sumie konferencja wniosła nowe elementy do biografii Nowaka-Jeziorańskiego choć czuje się wciąż niedosyt pogłębionych, szczegółowych badań nad poszczególnymi jej rozdziałami. Organizatorzy zapowiedzili wydanie materiałów pokonferencyjnych drukiem.

Konferencja odbyła się w ramach obchodów piątej rocznicy śmierci Jana Nowaka-Jeziorańskiego. (czytaj więcej) Programem obchodów „Pro Memoria” kierował Komitet Honorowy powołany przez prof. Władysława Bartoszewskiego, koordynowało je Kolegium Europy Wschodniej. (ab)


Program konferencji

10:00 - 10:30 Uroczyste otwarcie z udziałem:

    prof. Barbara Kudrycka, minister nauki i szkolnictwa wyższego RP
   
    prof. Marek Jabłonowski, dyrektor Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego

10:30 - 12:15 Część I

    Moderator: prof. dr hab. Marek Jabłonowski

    Prelegenci:   

    dr Władysław Bułhak, Jan Nowak-Jeziorański jako kurier
   
    dr Sławomir Łukasiewicz, Jan Nowak-Jeziorański jako działacz NiD
    
    prof. dr hab. Paweł Machcewicz, Jan Nowak-Jeziorański jako dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia  Wolna Europa


12:45 - 14:30 Część II

    Moderator: prof. dr hab. Wiesław Władyka

    Prelegenci:  

    prof dr hab. Rafał Habielski, Giedroyc i "Kultura" a Radio Wolna Europa
    
    prof. dr hab. Andrzej Friszke, Środowisko krajowe wobec Radia Wolna w latach 1956-1975
   
    prof. dr hab. Roman Kuźniar, Jan Nowak-Jeziorański i dzisiejsze wyzwania polityki zagranicznej  Rzeczypospolitej Polskiej


16:30 Dyskusja panelowa

    Prowadzenie: prof. dr hab. Paweł Machcewicz

    Uczestnicy: prof. Władysław Bartoszewski, Zdzisław Najder, Mirosław Chojecki, Maciej Morawski.

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Komentarze

You must javascript enabled to use this form

Musisz się zalogować by móc dodać komentarz.
Komentarze wyrażają jedynie opinie ich autorów a nie redakcji.

euro|topics

© 2017 wolnaeuropa.org
Zawartość strony: Andrzej Borzym redakcja@wolnaeuropa.org
Administracja: Tomasz Komorek administracja@wolnaeuropa.org

Ta strona nie jest w żaden sposób związana z RFE/RL, Inc., które nie ponosi
odpowiedzialności za jej zawartość.